Definicja i czynniki wpływające na konsystencję
Konsystencja świeżej zaprawy oznacza stopień jej ciekłości, który zależy w ogólności od spójności i sił tarcia wewnętrznego, jakie występują między cząstkami składników stałych. Siły te będą największe w przypadku mieszaniny suchych ziarn kruszywa i cementu. Po dodaniu do takiej mieszaniny wody (zaczynu), siły te ulegają zmniejszeniu, gdyż ziarna kruszywa i cementu zostaną nią powleczone. Na tym etapie wodę traktować można jako składnik odgrywający rolę czynnika „smarującego”. Im więcej będzie wody w mieszance tym siły te będą mniejsze, a więc mieszanka będzie bardziej ciekła [28].
Istotne jest aby ilość wody dostarczona do układu była optymalna. W przypadku gdy ilość wody dodana do układu jest zbyt wysoka obserwuje się, że konsystencja mieszanki jest zbyt rzadka, układ nie jest homogeniczny, występuje separacja wody. Nadmierna ilość wody powoduje, że po stwardnieniu zaprawy obserwuje się zbyt wysoki skurcz, zbyt niską wytrzymałość na ściskanie, powstawanie spękań oraz obniżoną odporność na działanie wody. W przypadku gdy ilość wody dodana do układu jest za mała obserwuje się zbyt szybkie wysychanie układu poprzez jej odparowywanie, skrócony czas otwarty mieszanki, obniżenie przyczepności szczególnie przy stosowaniu zaprawy w cienkich warstwach, zbyt gęstą konsystencję mieszanki oraz złe właściwości robocze [31].
Ponadto na konsystencję wpływ maja takie czynniki jak: sposób mieszania, a dokładniej prędkość obrotowa mieszadła, jak również użycie odpowiednich dodatków lub domieszek pozwalających na otrzymanie danej konsystencji przy zmniejszonej ilości wody.
Podstawowe zmiany w metodach określania konsystencji
Badanie konsystencji zaprawy jest ważne z racji tego, że różne jest zastosowanie zapraw o określonej konsystencji i marce.
Korzystając z tablicy zawartej w starej normie PN-90/B-14501 „Zaprawy budowlane zwykłe” możemy odczytać jaką konsystencję i markę powinna mieć zaprawa danego rodzaju do wykonania planowanych, określonych robót. Nowe normy nie zawierają już takiego opracowania, jednak dane te mogą mieć charakter informacyjny, co może być przydatne przy opracowywaniu składu zaprawy.
Nowa norma zawiera podobnie jak poprzednio obowiązująca dwie metody badania konsystencji świeżej zaprawy. Wycofana została jednak metoda badania za pomocą opadu stożka pomiarowego na rzecz metody opartej na pomiarze wykonywanym penetrometrem. Metoda badania za pomocą stolika rozpływu jest nadal aktualna.
Przy wykonywaniu oznaczenia konsystencji stosuje się trzy nowe normy z serii 1015. Są to odpowiednio:
PN-EN 1015-2 „Pobieranie i przygotowanie próbek zapraw do badań.”
PN-EN 1015-3 „Określenie konsystencji świeżej zaprawy(za pomocą stolika rozpływu).”
PN-EN 1015-4 „Określenie konsystencji świeżej zaprawy (za pomocą penetrometru)”.
Zastąpienie badania konsystencji przy użyciu stożka opadowego nową metodą pomiaru sprawia trudności m.in. w korzystaniu z tablic, których dane oparte są jeszcze na wynikach podawanych wg starej metody. Problemy te spowodowane są tym, że nie zostały wyprowadzone zależności pomiędzy wynikami badań konsystencji uzyskanymi metodami badawczymi stosowanymi w poprzednio i obecnie obowiązujących normach.